93 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 15/11/1971
Resmi Gazete No:

 

Giriş :
Gazinolar ile eğlence yerlerinde gerek şarkı söylemek, gerek çeşitli musiki aletleriyle icraî sanat etmek veya sair şekilde gösteri ve dans etmek suretiyle halkı eğlendiren ses, saz ve sahne sanatkârlarının vergilendirilmesinde değişik uygulamalar olduğu Bakanlığa intikal eden olaylardan anlaşılmıştır.

Bu durum karşısında bu mükellef grubunun vergilendirme şeklinin açıklığa kavuşturulması lüzumlu görülmüştür.

Ayrıca şimdiye kadar götürü usulde vergilendirilen fakat değişen ticarî ve iktisadî şartlar dolayısiyle kazançlarının gerçek usulde tesbitinde artık herhangi bir güçlük kalmayan artist ve musiki ajanları ile, inşaat kalfaları grubunda yer alan teknik elemanlar ve messahlar (araziyi ölçüp krokisini yapanlar) 1/1/1972 tarihinden itibaren gerçek usule tabi tutulacaklardır.

I
HALEN UYGULANAN ESASLAR

1. Ses, Saz ve Sahne Sanatkârlarının Mükellefiyet Şekli :
Bilindiği üzere ses, saz ve sahne sanatkarlarının mesleki faaliyetleri, Gelir Vergisi yönünden serbest meslek faaliyeti olup elde ettikleri gelirlerde serbest meslek kazancı teşkil eder.

Gerçekten, Gelir Vergisi Kanununun 65 inci maddesine göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade, şahsî mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticarî olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsî sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Serbest meslek erbabı ise, serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa eden kimselerdir.

Yapılan bu tariflerden anlaşılacağı üzere, kanun, serbest meslek faaliyetinde bulunanlar ile serbest meslek erbabını ayırmıştır. Bu ayırımdan maksat amatör serbest meslek faaliyeti ile profesyonel serbest meslek faaliyeti arasında mükellefiyet şekli yönünden, bir farklandırma yapmaktadır.

Filhakika serbest meslek kazancının tesbitine müteallik 67 nci maddenin 202 sayılı kanunla değişen 4 üncü fıkrasına göre, serbest meslek erbabının meslekî kazançlarının V. U. Kanunu hükümlerine göre tutacakları Serbest Meslek Kazancı Defterine istinaden tesbit edileceği, 69 uncu madde hükmünün saklı olduğu açıklanmıştır. 69 uncu maddede ise götürü olarak vergilendirilecek serbest meslek erbabı tâyin edilmiştir.

Yapılan bu açıklamadan anlaşılacağı üzere kanun, götürülük dışında kalan ses, saz ve sahne sanatkârlarının tamamının gerçek esasa göre vergilendirilmesini öngörmüştür.

Şu kadar ki profesyonel olarak faaliyette bulunanların yani serbest meslek faaliyetini mutat meslek haline getiren ses, saz ve sahne sanatkârlarının defter tutup beyanname vermeleri gerekmekte; amatör olarak faaliyette bulunanların ise gelirlerinden % 15 stopaj yapıldığı cihetle ayrıca defter tutmalarına lüzum kalmamaktadır.

2. Götürü Vergilendirilen Ses, Saz ve Sahne Sanatkârları İle Artist ve Musiki Ajanları :

Gelir Vergisi Kanununun 69 uncu maddesine göre, götürü vergilendirilecek ses, saz ve sahne sanatkârları, gerçek kazançlarının tesbitinde zorluk bulunan sanatkârlardır.

Maliye Bakanlığı 1, 6, 11 ve 24 Seri No. lu Tebliğler ile ses, saz ve sahne sanatkârlarından hangilerinin götürü olarak vergilendirileceğini tayin ve tesbit etmiştir.

Gerçekten bu tebliğlere dayanılarak hazırlanan götürü usulde tesbit edilen Serbest Meslek Erbabına Ait Takdir Cetvelinde söz konusu ses, saz ve sahne sanatkarlarından çalgı çalanlar, karagöz ve kukla oynatanlar, seyyar tiyatro sanatkârları, rakkaseler ve şarkı söyleyenlerin (musiki konseri verenler hariç) kendi nam ve hesaplarına çalışmak veya hasılattan hisse almak kayıt ve şartıyla götürü vergilendirileceği kabul edilmiştir.

Halen götürü usulde vergilendirilmektedir.

3. İnşaat Kalfaları Grubunda Yer Alan Mükellefler İle Messahlar :

Serbest meslek erbabı olarak faaliyette bulunan mimar ve mühendis ehliyetini haiz olmıyarak inşaat plânı yapanlar ve inşata nezaret edenler (Sürveyanlar) ile yapı kalfa okulu mezunu olsun olmasın tekniker ve fen memurları, diplomalı veya diplomasız her türlü teknik ressamlar ve messahlar (araziyi ölçüp krokisini yapanlar) uygulamada götürü usulde vergilendirilmekte idi.

II
1/1/1972 DEN İTİBAREN UYGULANACAK ESASLAR

Bilindiği üzere yukarıda I. Bölümde söz konusu mükelleflerin ellerinde götürü serbest meslek erbabı karnesi mevcut olup kendilerine yapılan ödemelerden vergi kesilmediği cihetle, bunları istihkam edenler istedikleri gibi vesika alıp gider yazabilmektedirler.
Öte yandan sözü edilen götürü serbest meslek erbabı V. U. Kanununa göre defter tutmadığından bunlara yapılan ödemeler üzerinden oto kontrol sistemi kurulamamaktadır.

Bu durumdan yararlanan birçok gazino, kulüp vesair eğlence yerleri bir takım muvazaalı sözleşmelerle götürülük şartlarını haiz olmayan sanatkârlara stopaj dahi yapmamaktadır.

Vergi uygulamasında oto-kontrol sisteminin işlemesi ve vergi kayıplarının önlenmesi bakımından bir kısım götürü serbest meslek erbabı götürü usulden çıkarılmıştır.

Şöyle ki :

A _ Artist ve musiki ajanları 1/1/1972 tarihinden itibaren gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirilecektir :

Artist ajanları ile musiki ajanları hakkında 1972 ve daha sonraki takvim yılları için matrah takdir edilmeyecek ve yeniden bastırılacak götürü vergi cetvellerinden de bunlar çıkartılacaktır. Her Vergi dairesi kendi bölgesindeki bu gibi mükelleflerin 1/1/1972 tarihinden itibaren gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirilmelerini sağlayacak şekilde süratle temas ve çalışma yapacaktır.

Bu meyanda Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca bunların tutacakları serbest meslek kazanç defterlerini 1972 yılı Ocak ayı içinde tasdik ettirmeleri gerektiği hususu da ilgililere duyurulacaktır.

Bu gibi mükelleflere yapılacak ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 94 ve 105 inci maddeleri uyarınca tevkifat yapılacağı tabiidir.

Organizatörlerin de Gelir Vergisi Kanununun 66 ncı maddesi uyarınca şimdiye kadar olduğu gibi bundan böyle de yukarda belirtilen esaslar dairesinde gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirilmeleri gerekmektedir

B _ İnşaat kalfaları grubunda yer alan mükellefler ve messahlar 1 /1 /1972 den itibaren gerçek usulde vergilendirilecektir :

(1 -3) bölümünde sayılan ve şimdiye kadar götürü usulde vergilendirilmekte olan serbest meslek erbabı 1/1/1972 tarihinden itibaren gerçek usule tabi tutulacaktır. Bunlar hakkında da yukarıda (II-A) bölümünde yer alan işlemler yapılacaktır.

C _ Cambazlar, çalgı çalanlar, rakkaseler ve şarkı söyleyenlerin durumu :

Bu gibi mükellefler hakkında, 1/1/1972 tarihinden itibaren aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.

1. Gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirilecek sanatkârlar :

Bu grupta aşağıdaki şekilde faaliyette bulunan sanatkârlar yer alacaktır :

(a) Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler nezdinde faaliyette bulunanlar;

(b) Devamlı veya geçici bir surette kendilerine mahsus bir iş yerinde faaliyette bulunanlar (bu gibi sanatkârlar kendilerine ait işyerlerinde kendi nam ve hesaplarına özel veya umuma mahsus eğlence programları düzenleyerek faaliyette bulunmaktadırlar. Bunların devamlı veya gezici olarak çalışmaları mükellefiyetlerinde değişiklik yaratmaz. Gezici sanatkârlar belli bir süre için salon, stadyum, meydan v.s. gibi işyerleri kiralayarak buralarda sanat icra etmektedirler. Vergi daireleri ilgilileri kendi bölgelerine gelen gezici sanatkârlar hakkında defter, vesika ve kayıt nizamı bakımından gerekli kontrolü yapacaktır);

(c) Gelir Vergisi Kanununun 69 uncu maddesinin ikinci fıkrasında parantez içinde yer alan hüküm uyarınca gerek kendi nam ve hesaplarına gerekse başkaları nam ve hesaplarına musiki konseri verenler (Bunlar bugüne kadar olduğu gibi bundan böyle de gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirileceklerdir).

Yukarıdaki üç şekilde çalışan sanatkârların kendi nam ve hesaplarına çalışmak veya hasılattan hisse almak veya başkalarının nam ve hesabına çalışarak maktu bir kazanç sağlamak suretiyle faaliyette bulunmaları kendilerinin gerçek usulde serbest meslek erbabı olarak vergilendirilmelerini etkilemez.

Bu gruptaki sanatkârlar hakkında yukarıda II -A bölümünde artist ve musiki ajanlarına ilişkin olarak belirtilen usul ve esaslar dairesinde işlem yapılacaktır.

2. Götürü usulde vergilendirilecek sanatkârlar :

Yukarıda II – C – 1 fıkrasında belirtilen gerçek usulde vergilendirilecekler dışında sanatkârlar götürü usulde mükellefiyete tabi tutulacaklardır.

Diğer bir deyimle götürü usulde vergilendirilecek sanatkârlarda aşağıdaki şu iki şart aranacaktır;

(a) Yukarıdaki II – C – 1 fıkrasında belirtilen üç şekilde faaliyette bulunmamak; ve

(b) Sadece Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek ve tüzel kişiler dışındakiler nezdinde faaliyette bulunmak.

Bu gruptaki sanatkârlar daha ziyade küçük şehir, kasaba ve köylerde görülmekte olup sadece özel eğlence, düğün ve benzeri toplantılarda sanat icra etmektedirler.

Bu çeşit faaliyetler eğlence sahibinin sağladığı yerlerde ve program itibariyle belli bir ücret karşılığında icra edilmelidir. Ayrıca eğlence sahibinin Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesi uyarınca vergi tevkifatı yapmak zorunda bulunmaması şartı da aranmalıdır.

Sanatkârın kendine mahsus daimî veya geçici olarak açılan bir işyerinde özel de olsa bir program düzenlenmesi halinde artık götürü mükellefiyet değil fakat yukarıda II-C-1 fıkrasında belirtildiği üzere gerçek usulde mükellefiyet söz konusudur.

3. Ücretli sayılacak sanatkârlar:

Gelir Vergisi Kanununun 61 ve 62 nci maddesindeki esaslar dairesinde bir iş verene tabi ve muayyen bir iş yerine bağlı şekilde faaliyette bulunan sanatkârlar hizmet erbabı olarak vergilendirileceklerdir.

D _ 1/1/1972 tarihinden itibaren kazançları götürü usulde tesbit edilen Serbest Meslek Erbabına Ait Takdir Cetvellerinde yer alacak sanatkârlar:

Yukarıda belirtilen hususlar uyarınca 1/1/1972 tarihinden itibaren “Kazançları götürü usulde tesbit edilen serbest meslek erbabına ait takdir cetvelleri”nde yer alacak sanatkârlar aşağıda gösterilmiştir:

Canbazlar: Seyyar olarak ip ve tel üzerinde hüner gösterenler (sadece Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler dışındakiler nezdinde faaliyette bulunanlar).

Çalgı çalanlar: Sadece Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek tüzel kişiler dışındakiler nezdinde faaliyette bulunanlar (Musiki konseri verenler hariç).

Rakkaseler: Sadece Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler dışındakiler nezdinde faaliyette bulunanlar.

Şarkı söyleyenler: Sadece Gelir Vergisi Kanununun 94/1 inci maddesinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler dışındakiler nezdinde faaliyette bulunanlar (Musiki konseri verenler hariç).

E _ Amatör faaliyetlerin durumu:

Son günlerde bir çok topluluk veya şahısların amatör sıfatı altında yukarıda II-C bölümünde belirtilen serbest meslek faaliyeti olarak yapılması halinde dahi Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca vergi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir. Faaliyet mutaden icra edilen hallerde ise bu gibi şahıslar hakkında durumlarına yukarıda II-C inci bölümünde belirtilen şart ve esaslardan uygun düşen (1, 2 ve 3 üncü fıkralardan birine göre işlem yapılacaktır).

İşbu Tebliğde, hakkında tereddüt edilen bütün hallerde Bakanlığa başvurularak mukteza istenilecektir.

Yukarıdaki esaslara göre acele işlem yapılmasının sağlanması önemle rica olunur.