Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 168)

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 168)

168 SIRA NO’LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 31/12/1985
Resmi Gazete No: 18975

 

11.12.1985 günlü ve 18955 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3239 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile değiştirilmiş bulunan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun yoklama ile ilgili 127 nci madde hükmü, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Sözü edilen madde hükmünde, yoklamanın maksadı, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmek şeklinde tanımlandıktan sonra yapılmış olan yeni düzenleme ile vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili olarak yoklamaya yetkili memurların yetkileri tek tek sayılarak uygulamadaki tereddütleri gidermek bakımından mevcut yetkilerine açıklık getirilmiş ve yeni yetkileri açıklanmış bulunulmaktadır.

Buna göre, yoklamaya yetkili olanların;

a) Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenmiş usuller dahilinde özel yetki verilmiş olmak kaydıyla günlük hasılatı tespit etmek.

b) 3100 Sayılı Kanun kapsamına girip ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecburiyetinde olanların bu mecburiyete uyup uymadıkların, bu cihazları belli edilmiş esaslara göre kullanıp kullanmadıklarını ve günlük hasılatı tespit etmek,

c) Günü gününe kayıt yapılması zorunlu defterlerin işyerlerinde bulundurulup bulundurulmadığını, tasdikli olup olmadığını usulüne göre kayıt yapılıp yapılmadığını, vergi kanunları uyarınca düzenlenmesi icap eden belgelerin usulüne göre düzenlenip düzenlenmediği ile kullanılıp kullanılmadığını, faturasız mal bulunup bulunmadığını, levha asma veya kullanma mecburiyetine uyulup uyulmadığını tespit etmek, kanuni defter ve belgeler dışında kalan ve vergi kaybının bulunduğuna emare teşkil eden defter, belge ve delillerin tespit edilmesi halinde bunları almak;

d) Nakil vasıtalarını Maliye ve Gümrük Bakanlığının belirleyeceği özel işaretle durdurmak ve taşıtta bulundurulması icap eden taşıt pulu, yolcu listesi, fatura veya sevk irsaliyesi, yolcu bileti ile taşıma irsaliyelerinin muhtevası ile taşınan yolcu ve malların miktar ve mahiyetlerini ölçmek, tartmak, saymak suretiyle tespit etmek,

e) Taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi ve faturanın taşıtta bulunmaması halinde bu belgelerin ibrazına kadar nakil vasıtalarını trafıkten alıkoymak, taşınan malın sahibi belli değilse tespitine kadar malı bekletmek ve muhafaza altına almak, (Beklemeye ve muhafazaya alınan malların bozulmaya ve çürümeye maruz mallar olması halinde derhal, diğer mallar ise üç ay sonra Maliye ve Gümrük Bakanlığının belli edeceği esaslar dahilinde tasfiye olunur.)

Yetkileri de bulunmaktadır.

Vergi Usul Kanununun “Yoklamaya yetkililer” başlıklı 128 inci maddesinde, yoklamaya yetkili olanlar; Vergi Dairesi Müdürleri, Yoklama Memurları, yetkili memurlar tarafından yoklama işiyle görevlendirilenler ve vergi incelemesine yetkili olanlar olarak belirtilmiştir. Aynı kanunun 135 inci maddesine göre ise incelemeye yetkililer; Maliye Müfettişleri ve Muavinleri, Hesap Uzmanları ve Muavinleri, Gelirler Kontrolörleri, ilin en büyük mal memuru, Vergi Dairesi Müdürü ve Vergi Kontrol Memurlarıdır.

Yukarıda a, b, c, d, e bentlerinde sayılan yetkilerin, hangilerinin ne şekilde ve hangi hallerde kullanılacağını belirlemeye, yoklamaya yetkili olanların bu hususdaki görev ve yetkilerini sınırlamaya Bakanlığımız yetkili kılınmış bulunulduğundan, yoklama memurları ve yoklama işi ile görevlendirilenler bakımından yoklama memurları ve yoklama işi ile görevlendirilenler bakımından yoklama yetkilerine aşağıdaki sınırlamalar getirilmiştir:

Anılan maddenin (a) fıkrasında belirtilen günlük hasılatı tesbit etmekle (d) ve (e) fıkrasında belirtilen nakil vasıtalarını özel işaretle durdurarak belge kontrolü yapabilme yetkisi dışında kalan ve maddede sayılan diğer yetkiler, tüm yoklama memurları ve yoklama işi ile görevlendirilenler tarafından kullanılabilecek ve bu memurlar “YOKLAMA YETKİ BELGESİ” taşıyacaklardır.

Maddenin (a), (d) ve (e) fıkralarında belirtilen günlük hasılatı tesbit etme ve nakil vasıtalarını özel işaretle durdurarak belge kontrolü yapabilme yetkisi, özel olarak bu işlerle de görevlendirilen memurlar tarafından kullanılacaktır. Bu yetkiye sahip memurlar, ayrıca maddedeki diğer yetkilere de sahip olacaklar ve “ÖZEL YOKLAMA YETKİ BELGESİ” taşıyacaklardır. Özel olarak görevlendirilmeyen, dolayısı ile “ÖZEL YOKLAMA YETKİ BELGESİ” verilmemiş olan memurların, günlük hasılatı tesbit ve nakil vasıtalarını durdurarak kontrol etme yetkileri bulunmamaktadır.

Ancak, vergi inceleme yetkisine sahip olanların yoklama yetkilerinin sınırlandırılması söz konusu değildir. Vergi inceleme elemanları, yoklama işlemleri sırasında maddede belirtilen bütün yetkileri kullanabileceklerdir.

Yoklama memurları ve yoklama işi ile görevlendirilenler, nezdinde yoklama yapılacak olan ilgililere, hangi konuda da yoklama yapmaya yetkili olduklarını belirtir, fotoğraflı “ÖZEL YOKLAMA YETKİ BELGESİ”ni veya “YOKLAMA YETKİ BELGESİ”ni yoklamaya başlamadan evvel ibraz etmek zorundadırlar. Yukarıda sayılan ve vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların ise vergi inceleme yetkisine sahip olduklarını gösterir kimliklerini ibraz etmeleri yeterlidir.

Yoklama ile ilgili olarak dikkat edilecek hususlar;

1. Yoklamada tespit edilen hususlar tutanak veya yoklama fişine geçirilecektir.

2. Belgelere göre olması gereken mal mevcudu ile o anda işletmede bulunan aynı cins mal mevcudu arasında fark tesbit edilmesi halinde, durumun tesbitine ilişkin olarak yapılan işlemlerin tümü ile sonucu gösteren müfredatlı bir tutanak en az 4 örnek olarak tanzim edilecektir.

3. Nakil Vasıtalarında, taşınan emtiaya ait sevk irsaliyesinin mutlaka taşıtta bulundurulması şarttır. (230 uncu maddenin 5 numaralı bendinin son fıkra hükmü hariç, yani nihai tüketicilerin tüketim amacıyle perakende olarak satın aldıkları malları, kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde, bu mallara ait fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla, sevk irsaliyesi aranmayacaktır.) Yoklama sırasında, sevk irsaliyesinin tarihsiz olduğunun tespiti halinde, irsaliyeye tarih atılmak suretiyle görülmüş ve tarihlenmiştir ibaresi konulacak ve en az 4 örnek olarak düzenlenen tutanakta bu husus belirtilecektir.

4. Sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanıldığının veya kanuni defter ve belgeler dışında kalan ve vergi kaybının bulunduğuna emare teşkil eden defter belgeler ile (çift defter, vergi dışı kalan işlemlerin kayıt edildiği; el defteri, Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi mükellefleri tarafından kullanılan belgelerin basım ve dağıtımı hakkında yönetmelik hükümlerine aykırı belgeler ve benzerleri gibi) diğer delillerin tespiti halinde, bunlar alınacak defter ve belgelerin alındığını belirtir en az 4 örnek teferruatlı tutanak tanzim.edilmesi yanında, alınan defter ve belgelerin uygun bir yerine ilgililerin imzalarının alınması yoluna gidilecektir.

5. Yoklama yapılmak üzere nakil vasıtalarını durdurmak için yol güzergahının münasip bir yerine görünür şekilde “VERGİ KONTROLÜ” ibaresi bulunan bir levha konulacak veya elde tutulacaktır. Yoklama ve denetim sırasında taşıma irsaliyesinin ve sevk irsaliyesinin taşıtta bulunmaması halinde (Fatura bulunsa dahi sevk irsaliyesi mutlaka aranacaktır.) bu belgelerin ibrazına kadar nakil vasıtaları trafikten alıkonacaktır. Taşınan malın sahibi belli değilse tespitine kadar mal bekletilecek ve muhafaza altına alınacaktır.

Belge eksikliği nedeniyle trafikten alıkonan veya sahibi belli olmadığı için bekletilen ve muhafaza altına alınan mallar, aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde tasfiye edilecektir.

Yoklama işlemleri sırasında, yukarıda 5 numaralı bentte belirtilen durumun ortaya çıkması halinde, konu defterdarlığa intikal ettirilecek ve defterdarlıkça yapılacak değerlendirme sonunda tasfiyelerine karar verilen malların, depolama işlemleri, muhafazası ve tasfiyesi defterdarlıklarca yapılacaktır.

Tasfiyesine karar verilen emtia;

Bozulmaya veya çürümeye maruz bir mal ise ve sahibi belli değil veya eksikliği tespit edilen belgelerin ibrazı, uzun bir süreyi gerektirecekse, satış imkanı bulunan en yakın mahal veya iller ile ilçelerde derhal.

Bekletilmeye mütehammil, dayanıklı malların üç ay içinde sahibi çıkmaz veya ilgililerce noksan belgeleri ibraz edilmezse, bu sürenin dolmasından sonra,

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun menkul malların satışı ile ilgili maddelerinde belli edilen usul ve esaslar dahilinde, açık artırma yolu ile satışları yapılacaktır.

Tasfiye olunan malların satış bedelleri, emanet hesabına alınacak ve bu bedel hakkında 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 93 üncü madde hükümleri uygulanacaktır. Satılan malın bedelinin, daha sonra asıl hak sahibi tarafından kendisine iadesinin talep edilmesi halinde; satış bedelinden iadenin yapılacağı güne kadar yapılmış olan tüm masraflar ile varsa muaccel hale gelmiş vergi veya ceza borçları düşüldükten sonra geriye kalan tutar iade edilecektir. İade esnasında iadeyi alacak kişinin, asıl hak sahibi olduğunu belgelerle ispat ve tevsik etmesi şarttır.

Gerek yoklamaya başlanmadan önce, gerekse yoklama esnasında veya yoklamadan sonra karşılaşılması muhtemel veya karşılaşılan herhangi bir engelleme, zorluk çıkarma ve benzeri gibi durumlar sebebiyle, emniyeti sağlayıcı bir tedbir alınmasına ihtiyaç duyulması halinde, yetkililerin talebi üzerine, Vergi Usul Kanununun İdarenin Yardımı Başlıklı 7 nci maddesinde yer alan “Bilumum mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları, belediye başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri vergi kanunlarının uygulanmasında uygulama ile ilgili memurlara ve komisyonlara ellerindeki bütün imkanlarla kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdurlar.” hükmü uyarınca, ilgililer gerekli yardımı yapacaklardır.

Tebliğ olunur.